Okoliczności powstania Powrotu posła
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Powrót posła powstał w okresie ożywionej działalności politycznej Niemcewicza. W 1788 r. pisarz wybrany został posłem na Sejm Wielki, na którym był jednym z najbardziej aktywnych działaczy stronnictwa patriotycznego. W radykalnych i świetnych retorycznie wystąpieniach zabierał głos w sprawie ucisku chłopów, popierał wprowadzenie reprezentacji miast w sejmie, bronił reform w szkolnictwie wprowadzanych przez Komisję Edukacji Narodowej. Wyjątkowo mocno zaangażował się w walkę o zniesienie wolnej elekcji i wprowadzenie zasady dziedziczności tronu, aby utrwalić w ten sposób ciągłość władzy królewskiej. 17 września 1790 r. z polecenia patriotów ogłosił w tej sprawie uniwersał. Jego wystąpienie wywołało szereg polemik, co w znacznej mierze przyczyniło się do powstania Powrotu posła.

Utwór powstał bardzo szybko w napiętej atmosferze towarzyszącej obradom Sejmu Czteroletniego. Niemcewicz zakończył pracę nad swoją komedią polityczną dokładnie 7 listopada 1790 r., a już 9 listopada drukowane egzemplarze Powrotu posła trafiły do rąk czytelników. 15 stycznia 1791 r. Niemcewicz wystawił swój utwór w warszawskim Teatrze Narodowym kierowanym wówczas przez Wojciecha Bogusławskiego. Po scenicznej prapremierze „Gazeta Narodowa i Obca” napisała:
„Zgromadzenie słuchaczów wszystkie miejsca aż do nacisku napełniło, oklask powszechny i prawie nieprzerwany uwieńczył to dzieło obywatelstwa i dowcipu. […] W dniu następującym reprezentacja [tj. przedstawienie] tejże komedii powtórzoną została. Równy był nacisk, równe ukontentowanie słuchaczów”.
Zachwyt nad sztuką nie dotyczył jednak zwolenników starego porządku. Poseł obozu hetmańskiego Jan Suchorzewski próbował oskarżać Niemcewicza na posiedzeniu sejmowym o to, iż znieważył i wydrwił prawo wolnej elekcji.

Założony cel Powrotu posła został zrealizowany. Utwór, w którym treść wypowiadanych przez bohaterów kwestii dotyczyła zasadniczych spraw publicznych tego czasu, niezwykle żywo oddziaływał bowiem na opinię publiczną na kilka miesięcy przed uchwaleniem Konstytucji 3 maja.

Oznacz znajomych, którym może się przydać




  Dowiedz się więcej
1  Powrót posła jako komedia
2  Powrót posła - streszczenie
3  Julian Ursyn Niemcewicz - biografia



Komentarze
artykuł / utwór: Okoliczności powstania Powrotu posła







    Tagi: